Stichting Diogenes Leiden

Restaureren van monumenten in Leiden

Nieuwstraat 49 en 51

Op de foto hierboven zijn van rechts naar links te zien Nieuwstraat 47 (het huis met de trapgevel), 49 (het smalle huis met de rode deur), 51 (het huis met de bruine ondergevel) en 53 (links daarvan).
De gevel van Nieuwstraat 49 dateert volgens de gevelstenen uit 1650, maar het pand zelf is waarschijnlijk veel ouder. Opvallend zijn de vrouwenbuste in de gevel en de afbeelding van een hand helemaal in de top. Het verhaal gaat dat dit berust op rivaliteit tussen de bakker Jan van Lent en zijn vrouw Jannetje van Roy die in 1650 eigenaar waren van het huis. Zij zou opdracht hebben gegeven voor de plaatsing van de buste, maar hij zou hebben willen laten zien dat de man toch de baas was: de hand van de man gaat boven het hoofd van de vrouw. Daarom werd Nieuwstraat 49 vaak ’s Mans hand boven’ genoemd.

Hoewel Nieuwstraat 51 en 53 op het eerste gezicht één pand vormen, zijn het van oorsprong twee verschillende gebouwen. Lang geleden, waarschijnlijk voor 1650, is er een gemeenschappelijke gevel voor geplaatst. Toen moet er ook een gemeenschappelijke kap zijn gekomen die evenwijdig aan de straat loopt, maar daarachter bevinden zich afzonderlijke kappen die loodrecht op de straat staan.
Dat er in het verleden een relatie is geweest tussen 49 en 51 kan worden afgeleid uit het feit dat er op de twee gevels vergelijkbare festoenen te zien zijn: de slingervormige stenen versieringen onder en boven enkele ramen. De panden zijn dan ook jarenlang in één hand geweest.

In de loop van de jaren raakten de twee huizen erg verkrot. In 1987 kon Diogenes ze kopen, en daarna werden ze gerestaureerd onder leiding van de architect Taco Mulder. Ze bevatten nu drie appartementen met een gemeenschappelijke toegangshal op de begane grond van nummer 49. Het appartement Nieuwstraat 49 strekt zich uit over de eerste, tweede en derde verdieping. Nieuwstraat 51 is een appartement op de begane grond, en Nieuwstraat 51a bestaat uit de verdiepingen daarboven.

De pagina’s Nieuwstraat 49 van binnen en Nieuwstraat 51a van binnen geven een indruk van het interieur van twee van de appartementen.