Stichting Diogenes Leiden

Restaureren van monumenten in Leiden

Hogewoerd 132

Hogewoerd 132

 

In juni 2022 heeft Diogenes het pand Hogewoerd 132 gekocht. Het staat op de hoek van de Hogewoerd (links op de foto) en de Rijnstraat (rechts).

Diogenes wil het pand grondig restaureren en verduurzamen met respect voor de historische en monumentale waarden.

 

Gebouwd in 1661-1662 en later verbouwd

 

Hogewoerd 132 is gebouwd in 1661-1662. Dat was kort na de stadsuitbreiding van 1659, de laatste vergroting van de middeleeuwse stad. De Hogewoerd, die tijdens het beleg en het ontzet van Leiden liep tot waar nu de Kraaierstraat ligt, werd toen doorgetrokken tot de huidige Plantage.

Uit onderzoek van de bouwhistoricus Reinoud Boter naar de bouwgeschiedenis van Hogewoerd 132 blijkt dat er daarna diverse verbouwingen zijn geweest. Zo kreeg het pand rond 1877 een nieuwe voorgevel en werd ook de zijgevel gedeeltelijk vervangen.

In het artikel De bouwfasen van Hogewoerd 132 in kaart gebracht, afkomstig uit Nieuwsbrief 35 van Diogenes, worden de opvallendste vondsten uit het onderzoek van Reinoud Boter genoemd. Het artikel is hier te downloaden.

 

Een pothuis

 

Een bijzonderheid van Hogewoerd 132 is dat tegen de zijmuur aan de Rijnstraat een pothuis is gebouwd. Een pothuis is een kleine uitbouw die deels onder en deels boven het straatniveau ligt. Zo’n pothuis werd vroeger vaak gebouwd als uitbreiding van een half ondergrondse keuken.

Volgens een artikel van Piet de Baar in het Leidsch Dagblad van 24 juli 1989 werden er in het midden van de zeventiende eeuw in Leiden zo’n honderd vergunningen voor het maken van een pothuis afgegeven. Er zijn nu nog maar vier exemplaren over. De andere drie staan op de Oude Varkenmarkt, in de Pieterskerkstraat en in de Kraaierstraat.

 

Hierboven is het pothuis van Hogewoerd 132 te zien op een foto uit 1976. Het zorgt voor extra bergruimte bij de half verdiepte keuken. Rechts daarvan staat een omheining met ongeveer dezelfde afmetingen ter afscherming van de onder het straatniveau aangebrachte ramen van die keuken.

 

Een bakkerij en andere branches

 

Na de bouw is Hogewoerd 132 meer dan 170 jaar, tot 1835, in gebruik geweest als als bakkerij. Daarna was het een tijd alleen woonhuis. Later kwam de winkelfunctie weer terug. Zo was er in het pand van 1890 tot 2018 een manufacturenwinkel gevestigd en van 1918 tot 1972 een sigarenzaak.

In 1972 werd het pand gekocht door Alexander (San) Hartwijk ter uitbreiding van de meubelzaak van zijn ouders in Hogewoerd 163, schuin aan de overkant. In 1976 opende zijn vrouw Thea Hartwijk er Kadoshop ’t Hartje. Later was de wijnhandel Grand Cru er gevestigd. De afgelopen jaren werd Hogewoerd 132 alleen nog gebruikt voor kamerverhuur.

 

Een goed gevoel bij Diogenes

 

Hogewoerd 132 bleef van 1972 tot 2022 eigendom van de familie Hartwijk. San Hartwijk overleed in 2014. Thea Hartwijk en haar twee zoons kwamen in het voorjaar van 2022 tot de conclusie dat er ingrijpende verbeteringen in het pand nodig waren en dat het beter was om het te verkopen. Toen ze in contact kwamen met Diogenes, spraken de doelstellingen en het werk van Diogenes hun erg aan en hadden ze een goed gevoel bij de plannen om het pand te restaureren. Het lukte om overeenstemming te bereiken over de aankoop door Diogenes.

 

Voorbereiding van de restauratie

 

De restauratie van Hogewoerd 132 is nu in voorbereiding. Informatie over de restauratieplannen is te vinden op de pagina De voorbereidingen voor de restauratie van Hogewoerd 132.